Pillendoosjes

En toen stonden er ineens twee pillendoosjes op de keukentafel, bij het ontbijt. Voor de één Concerta, voor de ander Equasym. Beide pilletjes met dezelfde stof. De stof die ze rust in hun hoofd moet geven én hen van een rem voorziet.

Twee jongens met AD(H)D. Het was even slikken, toen we twee weken geleden de diagnose van Toine kregen: ADHD in de impulsieve-hyperactieve vorm. Precies de andere vorm dan die van Jens, die de concentratiestoornis heeft. 'Gefeliciteerd, jullie hebben het hele ADHD-spectrum in huis', grapte de sociaal-psychiatrisch verpleegkundige, met wie een gesprek hadden. Ik houd wel van dat soort nuchtere humor. Daarmee maak je het niet al te zwaar.
Toch viel het me zwaarder dan ik dacht. Al die tijd hadden we al het donkerbruine vermoeden dat Toine óók ADHD zou hebben, maar een daadwerkelijke diagnose is toch anders.

We zagen al een jaar lang dat Toine minder goed in zijn vel zat. Hij was heel vaak boos of verdrietig. Vertelde dat er een vulkaan in zijn hoofd zat, die iedere keer ontplofte. Op school stond hij regelmatig op de gang omdat hij impulsief het antwoord door de klas riep, niet kon blijven zitten en zich liet afleiden door andere kinderen. En thuis, thuis merkten we dat we hem steeds vaker negatief benaderden om zijn drukke, impulsieve gedrag. We wilden die negatieve spiraal doorbreken. Daarom zochten we hulp.

We hopen dat we Toine kunnen helpen met de medicatie. Natuurlijk hebben we daar goed over nagedacht en onderzoek gedaan naar de voor- en nadelen. Een gesprek met de psychiater gevoerd. Maar het beste bewijs zit iedere ochtend aan onze keukentafel: Jens enorm is opgeknapt door zijn medicijnen. Hij is helderder, beter aanspreekbaar, kan zich beter concentreren en heeft ruimte in zijn hoofd voor sociale contacten. Bij Toine spelen er andere problemen, maar we hopen dat het middel ook voor hem gaat werken.

Tegelijkertijd proberen we op school en thuis op een andere manier met hem om te gaan. Zijn juffen geven hem beweegkaartjes, hij krijgt een plek voorin de klas en er wordt een handelingsplan gemaakt. Thuis geven we hem (nog meer) structuur, proberen we duidelijker te communiceren en hem voldoende beweging te geven. Maar het allerbelangrijkste is dat we steeds meer gaan beseffen dat het geen onwil, maar onkunde is. 

Is zo'n diagnose toch nog ergens goed voor...

Het hele spectrum

Vijf jaar geleden stond de term ADHD voor mij voor 'alle dagen heel druk'. Het is eigenlijk het beeld dat iedereen heeft, die zelf nog niet mee te maken heeft gehad met deze aandoening. Drukke, springerige kinderen die op geen enkele manier te handhaven zijn.

Toen bij Jens drie jaar geleden ADHD werd vastgesteld, kwam dat als een flinke verrassing. Natuurlijk, hij was erg dromerig en snel afgeleid, en bovendien vaak aan het friemelen en wiebelen. Maar tegelijkertijd was hij ook een echte denker, rustig en verlegen. Geen standaard ADHD-kind. We kregen uitleg van de psycholoog dat ADHD een heel breed spectrum kent. Enerzijds is dat de concentratiestoornis, maar ook veel ADHD-patiënten kennen motorische onrust. Aan de andere kant staat het gebrek aan impuscontrole en het 'drukke gedrag'. 

De laatste maanden heeft ook Toine het onderzoekstraject doorlopen. Hij liep, ondanks zijn intelligentie, vast op school. Wist niet hoe hij zijn taakjes moest aanpakken, was erg onrustig in de klas en moest continu afgeremd worden. Ook thuis liep het niet lekker: Toine was voortdurend boos, opstandig en verdrietig. Uit het eerste psychologische onderzoek blijkt dat er óók bij Toine sterke aanwijzingen zijn voor een concentratiestoornis, of ADHD. Bij hem zit het 'm vooral in het andere deel van het spectrum: de impulscontrole, het drukke gedrag en de oneindige energie die hij niet goed kan kanaliseren.

Zo hebben we dus straks misschien wel het héle ADHD-spectrum in ons gezin. En hoewel we, door de ervaring die we met Jens hebben opgedaan, al veel weten over de aandoening, is dit weer een heel nieuw gezichtspunt.
We gaan dus verder met de onderzoeken en gaan ook bij Toine kijken hoe we de puzzelstukjes in elkaar kunnen leggen.

Opgebloeid

Jens was op zijn vorige school een muurbloempje. Viel niet bijzonder op, slaagde erin om regelmatige 'onder te duiken' voor de juf en zichzelf onzichtbaar te maken. Hij vond het lastig om hulp te vragen aan de juf en zocht het contact met klasgenoten nauwelijks op.

Dit was voor ons de voornaamste reden om hem van school te laten wisselen. Op de school met onderwijs voor hoogbegaafde kinderen zou hij, zo hoopten we, meer aansluiting vinden bij 'gelijkgestemde kinderen', en er zou meer aandacht zijn voor het 'leren leren'. Maar wat was het moeilijk, om die beslissing voor hem te nemen.

Nu we een half jaar onderweg zijn, kunnen we niet anders zeggen dat dat dit een gouden zet is geweest. Jens stapt iedere ochtend zonder probleem op de fiets, om ruim een kwartier, door weer en wind, naar school te fietsen. Hij komt breed lachend thuis, vol met verhalen over de lessen en zijn klasgenoten. Moppert regelmatig om de hoeveelheid huiswerk (alles wat hij in de les niet afkrijgt, krijgt hij mee naar huis), maar maakt het wél. Hij wil werken en doet zijn best voor zijn juf. Met haar heeft hij een goede band, hij durft dingen te vragen en ze hebben veel lol samen.
Hij krijgt extra begeleiding vanuit zijn rugzakje en ook deze IB'er ziet hem op veel fronten vooruit gaan. 

Op sociaal gebied zien we hem met sprongen vooruit gaan; hij maakt speelafspraken, heeft af en toe een kinderfeestje en spreekt zelfs met klasgenoten af om samen naar huis te fietsen.

Wat een verschil met dat muurbloempje van een jaar geleden. Over wie ik me bijna dagelijks zorgen maakte. Zou hij het wel redden, straks in de 'grote boze wereldd?
Ik krijg er steeds meer vertrouwen in, dat hij het gaat redden. Hij bloeit helemaal op, ons kind.

Wat zijn wij blij met de keuze die we een jaar geleden hebben gemaakt!

What you see is what you get

Op mijn werk hebben we het er regelmatig over, als we het over computersystemen hebben: what you see is what you get, ook wel WYSIWYG, voor echte nerds.

Thuis hebben we ook een WISIWYG; een kind aan wie je in één oogopslag ziet hoe de wind waait. Is Toine vrolijk, dan stuitert hij de hele dag de kamer door, hangt 'ie op de kop op de bank, en maakt hij véél lawaai. Als hij moe is, is dat ook meteen duidelijk, dan is hij hangerig en slaapt hij snel. En een verdrietige bui was ook altijd duidelijk te herkennen.
Sinds een aantal maanden heeft 'ie een nieuwe emotie aan zijn arsenaal toegevoegd. Toine is namelijk heel snel boos en gefrustreerd. Als hij zijn zin niet krijgt, wordt hij boos. En dat laat meneer dan ook duidelijk merken. Hij begint te mokken, te stampvoeten en de armen gaan over elkaar. Hij stampt boos naar boven, lardeert zijn boosheid met een paar flinke scheldwoorden (géén idee waar hij ze oppikt, maar hij heeft er een feilloos geheugen voor) en slaat met de deuren. Bijna altijd wordt zo'n bui gevolgd door een enorme huilbui. Hij is dan zó verdrietig!

Op onze vraag wát er dan aan de hand is, kan hij eigenlijk geen antwoord geven. Is er met vriendjes of op de BSO iets aan de hand, gaat het op school niet goed? Hij kan het ons niet vertellen. Het enige wat er, tussen enorme uithalen, af en toe uit komt, is dat het op school véél te makkelijk is en dat hij te vaak straf krijgt. Nu wéten we dat Toine met zijn drukke gedrag af en toe behoorlijk lastig kan zijn in de klas, maar de vraag is natuurlijk wat de oorzaak is. Vertoont hij dat gedrag uit pure verveling? Of is dat niet zo en is er toch iets anders aan de hand?

Volgende week hebben we, op ons verzoek, een gesprek met de leerkracht en IB'er om te kijken wat er aan de hand is en of we er iets aan kunnen doen.

We willen namelijk zo graag dat lachende gezicht vaker zien...

Huiswerk

Jens krijgt, in groep 6, steeds meer huiswerk. Afgelopen weekend was wel een (voorlopig) hoogtepunt. Hij had een werkstuk dat afmoest en hij nam vrijdag een rekenboekje mee waarin hij nog acht pagina's met breuken, procentsommen en andere ingewikkelde berekeningen moest maken. Maandag moest het af.

Bij een kind als Jens, dat én een enorm gat heeft tussen zijn verbale en performale intelligentie én ADHD heeft, betekent veel huiswerk voor hem ook veel huiswerk voor papa en mama. Want hoe intelligent Jens ook is, het lukt hem vaak niet om de opdracht zelf te interpreteren en vervolgens zodanig geconcentreerd te blijven dat hij een rijtje sommen zelf kan maken.
Dat betekent dat er eigenlijk altijd iemand bij moet blijven zitten en hem letterlijk bij de les moet houden. Na twee sommen is namelijk dat boekje dat op tafel ligt wel héél interessant. Of moet 'ie nodig naar de wc of drinken pakken, met de verklaring: 'Het is belangrijk om in beweging te blijven'.

Afgelopen weekend hebben Jan en ik om beurten dus een aantal uren bij Jens gezeten om hem te begeleiden bij zijn huiswerk. Daardoor liep mijn planning, met wasjes draaien en het huis poetsen, natuurlijk behoorlijk in de soep.

Maar wat was hij trots toen hij gisteravond al z'n werk af had. En wij waren erg trots op hem. Dan maar even een minder schoon huis!

Op sokken naar school

Het meest hectische moment van de dag is bij ons, zoals in veel gezinnen, de ochtendspits. Nadat we nét iets te laat zijn opgestaan, is het altijd weer haasten om de kinderen, gewassen en gestreken, de deur uit te krijgen. Daarnaast moeten er ook nog broodtrommels worden gevuld, gymtassen gecheckt én moet ik er zelf ook nog enigszins toonbaar uitzien op mijn werk.
Nu is dat normaal al een hele uitdaging, maar met een ADHD'er in huis is het bijna een Olympische sport. Als zijn medicijnen nog niet zijn ingewerkt, is tientallen keren waarschuwen dat ie nu écht zijn sokken aan moet trekken of zijn tanden moet poetsen geen uitzondering. Om maar te zwijgen over die agenda, gymspullen en huiswerkmapjes die standaard vergeten worden.

Tijdens het schoolgesprek dat we laatst op school hadden, gaf de IB'er als tip om Jens meer verantwoordelijkheid te geven voor dit soort zaken. Want ook al heeft hij ADHD, hij zal het tóch moeten leren om verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen gedrag en spullen. Naast het bieden van structuur, is het vooral een kwestie van loslaten. Láát hem maar eens (in de zomer) zonder sokken naar school komen. Stuur hem maar eens met ongekamde haren naar school. En laat hem maar te laat komen op school, zei zijn juf. Zij weet immers van de omstandigheden en begrijpt dat het soms extra lastig is in de ochtendspits.

Ik wéét dat het goed is voor hem, maar kan het zelf nog niet zo goed loslaten. Het heeft even tijd nodig...

Sprongen van tien

Toine is al vanaf dat hij heel klein was dol op getallen. Toen hij 2 jaar was zag hij al overal cijfers, op zijn derde maakte hij sommen tot tien en in de kleuterklas begon hij met de tientallen. In groep 3, waar hij versneld naar toe ging, vond hij het hoog tijd voor het halen van zijn tafeldiploma. Toen hij dat enthousiast aan de juf kwam vragen, bleek het toch écht de bedoeling dat hij dit in groep 4 pas zou doen. Toine droop teleurgesteld af.

Uit de IQ-test die we dit jaar hebben laten afnemen, bleek hij inderdaad 'sky high' te scoren op rekenen. De psycholoog raadde dan ook aan om hem zéker extra uitdaging op te geven. Inmiddels had hij wel, naast het standaard rekenboek, het 'plusboek' gekregen. Toch bleef hij maar zeggen dat hij het zo 'makkelijk' vond. Bij het zien van het werkboek, dat hij mee naar huis nam, begreep ik zijn frustratie. Sommen van 19-6 of 'sprongen van 10 maken'. Niet bepaald een uitdaging voor een jongetje dat met zijn broer, tijdens het tanden poetsen, sommen maakt met wortels trekken of het kwadraat uitrekenen.

Na navraag bij school heeft hij het boek Rekentijgers gekregen, dat meer uitdaging biedt. Maar wat zo jammer is, is dat hij éérst zijn gewone werk moet afmaken, voordat hij de Rekentijgers mag gaan maken. Tot zijn, én onze grote frustratie.

Zo mag hij maandag weer gewoon sprongetjes van 10 maken. Dat wordt tijdens het tanden poetsen maar weer wat extra moeilijke sommen bedenken.